TermoDom.pl

Newsletter

Źródło ciepła

Budowanie domu, w którym w ciągu roku potrzeba do ogrzewania zaledwie 15 kWh energii... więcej

Oszczędzaj ze słońcem

Kolektory słoneczne przestają być luksusem. Zdobywają coraz więcej zwolenników gotowych... więcej

XERITOWN –...

XERITOWN to miasto, które ma powstać na pustyni w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.... więcej

Buduj dom energooszczędnie Fundamenty Fundamenty - informacje ogólne

Fundamenty - informacje ogólne

Wydawać by się mogło, że posiadając działkę i projekt domu możemy niezwłocznie przystąpić do budowy. Okazuje się jednak, że konieczne jest teraz wyznaczenie miejsca pod fundamenty, a być może również analiza gruntu na działce. Od jakości wykonanie fundamentu zależy, bowiem trwałość wznoszonego właśnie domu.

Rozpoczynając budowę powinniśmy postępować zgodnie z danymi zamieszczonymi w projekcie domu. Nie znaczy to jednak, że nie napotkamy wielu niejednoznacznie określonych kwestii. W niniejszym artykule przedstawiamy argumenty za i przeciw niektórym popularnie stosowanym rozwiązaniom.


Przede wszystkim kupując gotowy projekt należy zdawać sobie sprawę z faktu, iż konstrukcja fundamentów i ich projekt przewidują posadowienie domu na gruntach o nośności przeciętnej lub lepszej od niej. A co jeżeli nasza działka nie zapewnia takiego posadowienia? Przed rozpoczęciem budowy lub też projektowania (przy projekcie indywidualnym) należy przeprowadzić badania geotechniczne. Pozwolą one określić nośność gruntu. Przyjmuje się za dobrą wartość, co najmniej 150 kPa. Jeżeli warstwa nośna nie znajduje się zbyt głęboko możliwe jest posadowienie fundamentów bezpośrednio na niej, jeżeli jednak jest ona głębiej (więcej niż 3 – 4 metry, co może mieć miejsce na gruntach nasypowych, torfowiskach, czy starych wysypiskach śmieci) konieczne jest posadowienie fundamentów pośrednio za pomocą pali lub studni (techniki te są opisane poniżej). Z tego właśnie powodu należy, o ile to konieczne, dostosować projekt do warunków geotechnicznych posiadanej działki.

 

 

Wykop


Gdy już mamy oznaczone miejsce pod wykopy powstaje pytanie, jakich narzędzi należy teraz użyć. Wykop robiony ręcznie jest zazwyczaj wykonywany przez kilka osób używających prostych narzędzi, jak łopaty czy szpadle. Alternatywą dla tego rozwiązania jest użycie sprzętu zmechanizowanego. Pozwala to na szybkie przeprowadzenie prac za pomocą koparki, spycharki, koparko-spycharki lub koparko-ładowarki. Zaletami takiej metody są krótko trwające prace. Należy pamiętać, że nawet wynajmując sprzęt zmechanizowany konieczne będzie wykonanie niektórych prac ręcznie. Dotyczy to przede wszystkim wykopów w gruncie piaszczystym.


Fundament powinien zostać posadowiony poniżej głębokości przemarzania gruntu (dla różnych obszarów Polski wartość ta waha się od 80 cm do 1,4 m). Możliwe jest także posadawianie lekkich budynków na gruntach niewysadzinowych (piaszczystych, niepodsiąkających wodą) płycej – na głębokości około 50 – 60 cm.
Po wykonaniu wykopu możemy przystąpić do dalszych prac. Typowy fundament składa się z ławy fundamentowej i umieszczonych na niej ścian fundamentowych (pełnią one jednocześnie funkcję ścian piwnicznych w domach podpiwniczonych).

 

 

Ławy fundamentowe


Są to poszerzenia na samym spodzie ścian fundamentowych. Umożliwiają one rozłożenie obciążenia wywieranego przez budynek na większą powierzchnię. Skutkuje to zmniejszeniem jednostkowego nacisku ścian na grunt, który te ściany musi utrzymać. Szerokość oraz wysokość ław fundamentowych jest wynikiem obliczeń konstrukcyjnych – nie jest dowolna, a zatem nie można tych wielkości samodzielnie zmieniać. Ławy fundamentowe należy wykonywać zgodnie z wszelkimi zasadami i normami budowlanymi, gdyż to właśnie na nich spoczywa cały budynek. Dodatkowo są one później zakopywane. Z tego powodu wszelkie błędy i niedociągnięcia są po zakończeniu budowy bardzo trudne do wykrycia, a jeszcze bardziej skomplikowane jest ich usuniecie.


Najpopularniejszym i szeroko stosowanym rozwiązaniem jest wylewanie ław betonowych (beton charakteryzuje się wysoką odpornością na ściskanie) bezpośrednio na gruncie w deskowaniu lub bezpośrednio w gruncie. Ławy fundamentowe zbroi się zazwyczaj przy użyciu czterech prętów o średnicy 12 mm zamykanych strzemionami. Zbrojenie zwiększa wytrzymałość ław na nierównomierne osiadanie gruntu. Grunty o niedostatecznej nośności oraz budynki o konstrukcji, która przewiduje duży nacisk na podłoże wymagają stosowania dużej ilości betonu. Aby można było tego uniknąć stosowane są ławy żelbetowe, czyli ze zbrojeniami podłużnymi i porzecznymi. Gdy warunki geotechniczne są bardzo niekorzystne ściany fundamentowe posadawia się na żelbetowej płycie, na ruszcie lub stopach sięgających aż do warstwy nośnej gruntu.


Lekkie drewniane budynki są czasem poasadawiane bez ław fundamentowych, na ścianach fundamentowych opartych bezpośrednio na gruncie.


Budując dom z podpiwniczeniem należy pamiętać, że poziom podkładu podłogowego, jest równy z wierzchnim poziomem ławy fundamentowej.


Pierwsza warstwa betonu, jaką kładzie się w wykopie, to warstwa podkładowa pod ławy fundamentowe. Wylewa się ją z chudego betonu, który wyrównuje podłoże i zabezpiecza zbrojenie przed korozją. Warstwa podkładowa powinna zostać wykonana z betonu klasy B10.  Jednorodne piaszczyste grunty często pozwalają zrezygnować z tej warstwy. Zastępuje się je wtedy podsypką żwirową.  Warstwa podkładowa zapobiega mieszaniu się betonu z gruntem i powstawaniu porów obniżających wytrzymałość betonu w ławach fundamentowych i zwiększających jego wrażliwość na zamarzanie.


Ławy wylewane w deskowaniu wymagają wykopu szerszego o około 10 - 15 cm po każdej ze stron od planowanej ławy. Deskowanie układa się na warstwie zastygniętego chudego betonu podkładowego. Pamiętać należy, aby zbrojenie ław znajdowało się, co najmniej 4 cm od dolnej krawędzi ławy. Ławy zalewa się przy użyciu betonu klasy B20. Ważne jest, aby beton szczelnie wypełnił deskowanie. Szczególną uwagę powinno się zwrócić na zagęszczenie betonu w okolicach zbrojenia. Na koniec zalewania, ławy należy wyrównać łatą do wysokości równej deskowaniu.


Wykonywanie ławy bezpośrednio w gruncie wymaga wykonania wykopu dokładnie na wymiar planowanej ławy fundamentowej. Dno i boki wykopu wykłada się następnie folią hydroizolacyjną. Zabezpiecza ona przed wyciekaniem zaczynu cementowego z betonu, co zapewnia mu odpowiednią wytrzymałość. W praktyce jednak często zdarza się, że obrywają się fragmenty wykopów, a grunt miesza się z betonem. Daje to ostatecznie konstrukcję gorszej jakości, gdyż nie łatwo jest ułożyć beton, a jeszcze trudniej go zagęścić. Zużycie mieszanki betonowej jest dużo większe, gdyż trudno jest wystarczająco precyzyjnie przeprowadzić prace ziemne. Efektem tego jest fakt, że ta technika jest niewiele tańsza od wykonywania ław w deskowaniu, a daje gorsze efekty.


Podczas zalewania ław absolutnie niedozwolone jest dodawanie wody do mieszanki betonowej (nawet, gdy wydaje się ona zbyt gęsta). Dodanie wody powoduje, że beton staje się bardziej porowaty i tym samym mniej odporny na zarysowania.


Po wybetonowaniu ław należy zabezpieczyć je przed szybkim wysychaniem poprzez zakrycie folią albo regularnie polewać przez minimum tydzień.


W budynkach podpiwniczonych na ławach fundamentowych układa się poziomą izolację przeciwwilgociową. Izolację układa się w taki sposób, aby po obu stronach ścian fundamentowych pozostawić wystające zakłady o szerokości 15 – 20 cm. Jako materiał izolacyjny najlepiej użyć papy podkładowej. Używa się do tego dwóch warstw papy na osnowie poliestrowej lub z włókna szklanego i przykleja ją do ławy lepikiem.


Jeżeli nośność gruntu jest niewystarczająca, aby możliwe było posadowienie na nim budynku, należy fundament posadowić pośrednio, za pomocą pali żelbetowych lub na studniach. Pale mają średnicę minimum 20 cm i są umieszczone co 50 – 100 cm. Sięgają głębokości nawet 6 – 10 m, aż do warstwy nośnej, na której posadawia się budynek. Pale żelbetowe robi się najczęściej na budowie – wykopuje otwór, umieszcza w nim zbrojenie i na koniec zalewa betonem.


Posadawianie budynku na studniach ma na celu to samo, co wykorzystanie do tego pali. Studnia może sięgać 6 – 10 m w głąb ziemi. Wykop pod nią wykonuje się identycznie, jak w przypadku zwykłej studni na wodę, a na koniec dno zabetonowuje się. Ścianki studni mają około 10 cm, a jej średnica jest zbliżona do szerokości ławy fundamentowej.

 

 

Ściany fundamentowe


Ściany fundamentowe znajdują się w większości poniżej poziomu gruntu. Z ziemi wystają na wysokość 30 – 50 cm. W domach podpiwniczonych są one jednocześnie ścianami piwnicznymi. Ich grubość powinna być dostosowana do planowanej grubości ścian nadziemia. W przypadku domów, w których zakłada się budowę ścian dwuwarstwowych lub też lekkich szkieletowych ściany fundamentowe mają zazwyczaj około 25 cm. Gdy planowane jest wznoszenie ścian trójwarstwowych, konieczne będzie zwiększenie grubości ścian fundamentowych nawet do ponad 50 cm.


Ściany fundamentowe mogą być wykonane jako monolityczne lub jako murowane. Ściany monolityczne są wylewane na placu budowy, co wymaga użycia deskowania. Najlepiej, aby deskowanie było wielokrotnego użytku (deskowanie systemowe – powtarzalne), gdyż minimalizuje to koszty użycia go, oraz jest mniej pracochłonnym sposobem. Ta technika wykonywania ścian fundamentowych jest najczęściej stosowana, gdy grubość ścian jest mniejsza niż 25 cm. Do wylewania ścian stosuje się beton klasy B15 lub B20 i dodatkowo można je zbroić. Beton najczęściej zamawia się na budowę i dostarczany jest betonowozem z pompą. Umożliwia to wykonanie fundamentu wraz z deskowaniem w ciągu kilku dni. Beton jest najtańszym materiałem do budowy ścian fundamentowych.


Przed przystąpieniem do wylewania betonu deskowanie należy koniecznie zwilżyć wodą (gdy są to deski), albo preparatem zapobiegającym przywieraniu betonu, gdy mamy do czynienia z blatami sklejkowymi. Rzucając beton należy zachowywać odpowiednią wysokość (dla ciekłej konsystencji maksymalnie 50 cm), która jest tym większa im gęstszy beton wylewamy. Jest to bardzo ważne, gdyż zapobiega rozwarstwianiu się betonu. Deskowania nie należy zdejmować przed upływem dwóch dni. W przypadku występowania niskich temperatur okres ten może się przedłużyć do 12 dni.


Jeżeli wybieramy wariant murowany (najczęściej stosowany), do wyboru mamy bloczki betonowe, bloczki silikatowe, cegłę ceramiczną bądź pustaki zasypowe. Betonowe bloczki fundamentowe mają zazwyczaj wymiary 12 x 25 x 38 cm. Bloczki muruje się na zaprawie cementowej lub cementowo – wapiennej (charakteryzuje się lepszą urabialnością – jest gęstsza, więc łatwiej nią murować) z przesunięciem o pół elementu w kolejnym rzędzie. Należy pamiętać o dokładnym wypełnianiu wszystkich spoin. Pionowe spoiny powinny mieć 10 – 20 mm, a poziome 10 – 15 mm. Przy szerokości muru przekraczającej 38 cm konieczne jest stosowanie przewiązania poprzecznego, a w podpiwniczonych budynkach ściany dodatkowo usztywnia się poprzez ustawianie żelbetowych słupów co 1,5 m lub też przez układanie w spoinach prefabrykowanych zbrojeń. Podczas prac z bloczkami betonowymi problematyczna jest ich masa jednostkowa przekraczająca 30 kg.


Murowanie z bloczków silikatowych należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniami producenta danego materiału. Często bloczki te nie wymagają spoin pionowych, a poziome wykonuje się przy użyciu systemowego kleju zamiast tradycyjnej zaprawy. Grubość ścian z bloczków silikatowych może wynosić nawet 18 cm.


Murowanie z cegły pełnej ceramicznej pozwala na uzyskanie ściany o grubości od 25 cm, przez 38, aż do 51 cm. Przy murowaniu kolejnej warstwy spoiny pionowe przesuwa się względem poprzedniej warstwy, o co najmniej ¼ cegły. Maksymalna grubość spoin poziomych to około 10 mm a pionowych 12 mm.


Bardzo rzadko stosuje się murowanie ścian fundamentowych z kamieni. Technologia ta jest nie praktyczna, gdyż po zakończeniu prac ściany są nie równe i wymagają otynkowania, aby było możliwe ułożenie na nich izolacji. Murowanie ścian fundamentowych z kamieni jest niezwykle pracochłonne ze względu na bardzo nieregularne kształty materiału budowlanego.


Murowanie ścian fundamentowych z pustaków zasypowych jest bardzo wygodnym sposobem. Po ułożeniu dwóch warstw pustaków żwirobetonowych na sucho, wypełnia się je następnie zwykłym betonem albo keramzytobetonem. Stosunkowo łatwe w tej technologii jest wzmacniane muru zbrojeniami. Pionowe można umieszczać w otworach pustaków a poziome w spoinach pomiędzy nimi. Na rynku dostępne są pustaki z podłużnym podziałem komór, co umożliwia wypełnienie betonem jednej części, a drugiej warstwą izolacyjną w postaci granulatu styropianowego. Pustaki należy układać z przesunięciem o pół długości względem spodniej warstwy.


Podczas murowania ścian fundamentowych warto pamiętać o wszelkich niezbędnych przyłączach i przewidując je wykonać w ścianach odpowiednie przepusty, abyśmy nie musieli kuć świeżo wymurowanych ścian w celu przyłączenia na przykład bieżącej wody, prądu, gazu, telefonu, odprowadzenia ścieków, czy też zasilenia poszczególnych urządzeń ogrodowych.


Po wybudowaniu ścian fundamentowych należy zaizolować je odpowiednio zarówno termicznie, jak i przeciwwilgociowo.

 

 

Izolacja przeciwwilgociowa


Fundamenty to element domu, który bez przerwy narażony jest na kontakt z wodą gruntową. Z tego powodu należy je odpowiednio zabezpieczyć, aby mogły one stawić czoła wodzie zalegającej po opadach deszczu oraz podziemnej wodzie powodującej parcie hydrostatyczne.


Izolację przeciwwodną i przeciwwilgociową fundamentów i ścian fundamentowych wykonuje się przy użyciu płynnych substancji (mas czy mikrozapraw), które pozwalają nakładać bezspoinowe powłoki hydroizolacyjne. Stosowane do tego celu produkty muszą być odporne na starzenie się, uszkodzenia mechaniczne i związki chemiczne, z którymi mogą mieć kontakt. Powłoki te muszą także wykazywać się wystarczającą elastycznością, która uchroni je przed pękaniem na skutek mrozu czy też ruchów powodowanych nierównomiernym osiadaniem budynku. Bezspoinowe izolacje przeciwwilgociowe nakładane warstwami w pełni łączą się z podłożem i dzięki temu tworzą idealnie szczelną powłokę, przez którą nie będzie przesiąkać woda.


Masy uszczelniające używane do hydroizolacji fundamentów dzielimy na mineralne, bitumiczne, epoksydowe. Pierwsza grupa to masy cementowe. Składają się one z białego bądź szarego cementu portlandzkiego dodatkiem kruszywa oraz polimerów. Zazwyczaj kupuje się je w postaci sypkiej i przed nakładaniem miesza z wodą. Po wyschnięciu są odporne na działanie wody o ciśnieniu hydrostatycznym do siedmiu atmosfer.


Masy bitumiczne dają dość grube powłoki o minimalnej grubości 4 mm. Jest to najczęściej stosowany rodzaj mas izolujących ze względu na to, że są łatwe w stosowaniu. Składają się z asfaltu wzbogaconego żywicami polimerowymi czy innymi tworzywami, które mają za zadanie poprawić izolacyjność i zwiększyć łatwość nakładania warstw. W środkach tych stosowane są także składniki adhezyjne poprawiające przyczepność oraz syntetyczne kauczuki, które mają wpływ na zwiększenie elastyczności.


Masy epoksydowe zawierają głównie żywice epoksydowe. Odznaczają się bardzo dobrą przyczepnością do podłoża i niezwykłą odpornością chemiczną. Dodatkowo są elastyczne i szczelne.


Masy izolujące można nakładać na dowolne podłoża mineralne takie, jak beton, ceramika, keramzytobeton, silikaty. Beton, który impregnujemy koniecznie musi mieć co najmniej 28 dni. Podłoże pod warstwę izolacji musi być czyste, a w szczególności wolne od substancji oleistych, które mogą pogorszyć trzymanie się warstwy izolującej do muru. Przed przystąpieniem do nakładania izolacji bitumicznej podłoże musi zostać zagruntowane specjalną emulsją bądź masą izolującą rozcieńczoną wodą. Masy mineralne nie wymagają za to gruntowania. Nakłada się je na czystą, wilgotną powierzchnię.


Wszystkie izolacje płynne nakłada się w dodatnich temperaturach. Niektóre masy izolujące wymagają używania w temperaturze powyżej 5 st. C, albo nawet 8 st. C. Po wykonaniu powłoki hydroizolacji należy chronić ją przed deszczem i słońcem aż do całkowitego związania, czyli przez 10 – 12 godzin. W zależności od wymaganego poziomu ochrony i rodzaju izolacji nakłada się powłokę o grubości od 1 do 6 mm. Powinniśmy pilnować aby grubość powłok na całym fundamencie budynku była jednakowa.


Po dwóch albo trzech dniach powłoki hydroizolacyjne uzyskują wymaganą twardość oraz wytrzymałość niezbędną do zasypania wykopu.

 

 

Izolacja termiczna


Obowiązujące normy budowlane przewidują, że ściany fundamentowe zostaną ocieplone do głębokości 1 m poniżej poziomu gruntu. Zazwyczaj ocieplenie ma grubość 8 cm. Jeżeli konstrukcja domu przewiduje wymurowanie trójwarstwowych ścian nadziemnych, to ściany fundamentowe także wykonuje się w tej technologii. W przypadku ściany trójwarstwowej warstwa zewnętrzna ściany fundamentowej wykonywana jest z identycznego materiału, co ściana nośna.


Przed układaniem izolacji termicznej należy upewnić się, ze ściany fundamentowe są wystarczająco gładkie, aby ostre krawędzie i nierówności płaszczyzny ścian nie zniszczyły warstwy izolacji.


Ściany fundamentowe zazwyczaj ociepla się przy pomocy styropianu. Powinno się korzystać ze styropianu EPS100 (FS20) w płytach, które posiadają specjalne, frezowane krawędzie, które zabezpieczają przed powstawaniem mostków termicznych. W przypadku ścian trójwarstwowych możliwe jest stosowanie tańszego styropianu EPS70 (FS15). Należy pamiętać, że materiały, oraz ich pary, które zawierają rozpuszczalniki i oleje rozpuszczają styropian. Uważajmy zatem na smołę, lepik na zimno, ksylamit. Styropian powinien być klejony do ścian wodną emulsją asfaltowo-kauczukową. Nie powoduje ona rozpuszczania styropianu zapewniając jednocześnie izolację przeciwwilgociową. Z zewnątrz na styropian klei się siatkę z włókna szklanego bądź tłoczoną folię termoizolacyjną. Ta warstwa osłonowa zapobiega zagnieżdżaniu się gryzoni w styropianie.


Droższy od styropianu, ale jednocześnie odporniejszy na działanie wody oraz zapewniający lepsze parametry izolacyjne jest XPS (polistyren ekstrudowany). Jest tak samo, jak zwykły styropian nieodporny chemicznie i rozpuszczają go te same substancje.


Izolację termiczną można wykonywać także z wełny mineralnej i szklanej, ale jest ona mało odporna na nasiąkanie, a mokra w zasadzie nie izoluje cieplnie. Z tego powodu do izolacji fundamentów używana jest wełna w postaci twardych płyt o gęstości przekraczającej 110 kg/m3, co obniża przepuszczalność wody i jej nasiąkliwość.


Bardzo odporny chemicznie oraz na warunki atmosferyczne jest keramzyt. Odznacza się niewrażliwością na mróz, wilgoć, ogień, pleśni, grzyby. Często jest używany do zasypywania wykopów fundamentowych po wewnętrznej stronie domu, albo jako podkład pod podłogi na gruncie. Wadą keramzytu jest słaba izolacyjność termiczna, która wymusza używanie go w bardzo grubych warstwach.

 

 

Płyty fundamentowe


Wspomnieć należy o jeszcze jednym sposobie fundamentowania budynków, choć w praktyce jest on w Polsce bardzo mało rozpowszechniony. Aby zminimalizować ilość prac związaną z posadowieniem domu buduje się budynki na płycie fundamentowej. Rozwiązanie to nie wymaga robienia głębszego wykopu. Wystarczy zdjąć humus, wypełnić powstałe miejsce tłuczniem lub żwirem, na tym podłożu ułożyć styropian o grubości około 15 cm (co najmniej EPS100 (FS20)) lub XPS (polistyren ekstrudowany). Wykonać zbrojenie z siatki o oczkach 15 x 15 cm o średnicy drutu 5 – 6 mm. W miejscach, gdzie mają stanąć ściany płytę dodatkowo dozbraja się prętami o średnicy 8 -12 mm. W tej technologii nie jest konieczne wykonywanie izolacji przeciwwilgociowych. Ponadto płyta fundamentowa daje możliwość zrobienia w niej od razu ogrzewania podłogowego. Konieczność użycia sporej ilości kruszywa pod płytą fundamentową czyni tą technologię kosztowną i trudną do zastosowania w Polsce, gdyż złoża kruszyw są u nas o wiele uboższe niż na przykład w krajach skandynawskich.

 

 

Ceny


Praca koparki od 90 do 160 PLN / godzina w zależności od wielkości (koparka do wykopu pod dom jednorodzinny ok. 100 PLN / godzina)
Beton towarowy B20 brutto ok. 270 PLN / 1 m 3 + 3,5 PLN / km transportu
Bloczki fundamentowe betonowe 38x24x12 brutto ok. 3,9 PLN / sztuka
Pustaki zasypowe 24 x 24 x 50 cm cena brutto ok. 3,66 PLN za sztukę + ok. 4,5 PLN za 1 km transportu
Pustak warstwowy cena brutto ok. 13 PLN za sztukę
Koszt wykonania ławy fundamentowej ok. 100 PLN brutto za metr
Koszt wykonania ściany fundamentowej o grubości 25 cm ok. 120 PLN brutto za metr

 

 

Zobacz także:

Co to znaczy dom energooszczędny?

Budownictwo energooszczędne

Kategorie budynków

Zużycie energii w budynkach

Czym jest dom pasywny?

Lista kontrolna domu pasywnego

Dom energooszczędny, dom pasywny - czy to się opłaca?  

Okna i drzwi

Otwory drzwiowe i okienne w budynku są zawsze miejscami, które cechują się... więcej

Warunki techniczne na...

W listopadzie 2008 roku wydana została nowelizacja rozporządzenia Ministra Infrastruktury... więcej

Certyfikacja w...

Implementacja Dyrektywy EPBD w Polsce wciąż budzi wiele emocji, zwłaszcza że obecne... więcej

Skomentuj





Komentarze   —   pokaż wszystkie

Brak komentarzy