TermoDom.pl

Newsletter

Okucia -...

Okna balkonowe, tarasowe i duże okna znajdujące się na parterze są statystycznie... więcej

Mgr inż. arch....

Mgr inż. arch. Ryszard Czapla, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej,... więcej

Budujesz z ENERGO i...

Jak zbudować dom, w którym zatrzymasz ciepło, by ogrzewanie było efektywniejsze,... więcej

Buduj dom energooszczędnie Dachy Dach w zgodzie z naturą i tradycją

Dach w zgodzie z naturą i tradycją

Domy kryte strzechą, które stanowiły nieodłączny element wiejskiego krajobrazu ubiegłego stulecia, dziś pojawiają się na terenach miejskich. Co przemawia za takim powrotem do natury?

Obecnie w bogatej ofercie pokryć dachowych coraz łatwiej znaleźć naturalne i tradycyjne zarazem materiały, które na przestrzeni lat dzięki stosowaniu nowoczesnych technologii zostały udoskonalone. Mowa o słomie, drewnianych wiórach, gontach czy łupkach, pokrywających jeszcze przed wiekiem dachy większości wiejskich chałup. Te, stały się popularne za sprawą powszechnego dziś trendu ekologicznego, który obok walorów zdrowotnych, stanowi rodzaj powrotu do natury, do korzeni. Tendencja ta widoczna jest nie tylko na zewnątrz, w architekturze budynków, ale coraz częściej również w aranżacji wnętrz, gdzie łatwo spotkać elementy wystroju czy wręcz stylizowaną przestrzeń o charakterze rustykalnym.

Niegdyś o wyborze pokrycia dachu decydowała dostępność materiału. Tam, gdzie nie brakowało trzciny lub słomy, kryto domy strzechą, w rejonach bogatych w drewno, wykorzystywano wytwarzane z niego gonty lub wióry, a na obszarze, gdzie dominował kamień do krycia dachów wykorzystywano tzw. łupek. Dziś dostępność surowca nie stanowi większego problemu, a jego wybór zależy raczej od zasobności portfela czy konstrukcji dachu. Pomijając jednak upływ czasu, tak kiedyś, jak i obecnie, materiały te wciąż mają jedną zaletę: są surowcem odnawialnym i całkowicie przyjaznym środowisku, co szczególnie istotne w czasach, kiedy racjonalne gospodarowanie naturalnymi zasobami Ziemi jest konieczna, podobnie jak ochrona klimatu.

STRZECHA

Współczesne strzechy wykonuje się głównie z trzciny. Ta powinna być jednoroczna, średniej grubości i o wilgotności 15 proc. Do krycia nadają się łodygi proste, bez zakrzywień i załamań, najlepiej o długości do 2 metrów oraz do 9 milimetrów średnicy.

Dach z trzciny wymaga odpowiednio stromego nachylenia. Ma to wpływ na charakterystyczne proporcje wzajemnych relacji wysokości dachu i ścian, usytuowania komina przy kalenicy, wysięgu okapu i innych detali domu. Strzecha stanowi przez to dominantę przesądzającą nie tylko o wyrazie architektonicznym domu, lecz także wpływa na kształt jego układu funkcjonalno-przestrzennego. Z tego powodu optymalne nachylenie połaci przykrytej trzciną powinno wynosić 45°- 52°. Lepiej też w dachu krytym strzechą zrezygnować z okien połaciowych na rzecz pionowych. Przełamią one masywną bryłę dachu oraz łatwiej będzie je szczelnie wokół pokryć.

Zalety
Jednym z powodów, dla którego wraca się do tradycyjnych metod krycia dachu, są wysokie walory termoizolacyjne i akustyczne technologii tradycyjnych. Przykładowo, słomiana strzecha, której grubość wynosi 28-40 cm,  gwarantuje optymalny mikroklimat pomieszczeń, chroniąc je  latem przed przegrzaniem lub zimą przed utratą ciepła. W dodatku dach taki oddycha, umożliwiając wymianę powietrza. 

Strzecha nie wymaga specjalnych zabiegów konserwacyjnych. W zasadzie wystarczy co 5 lat zaimpregnować taki dach przed ogniem i regularnie usuwać z niego mech, zapobiegając w ten sposób zawilgoceniu, które może powodować butwienie strzechy. W tym celu dobrze używać odpowiednich preparatów impregnujących, pamietając, iż stosowanie środków solnych jest niedopuszczalne. Te, z racji niezbyt dobrej chłonności trzciny, spływają z pierwszym deszczem. Tak czy inaczej, nawet jeśli dojdzie do miejscowego zniszczenia połaci, wystarczy jedynie wymienić jej fragment. Kolor uzupełnienia wyrówna się mniej więcej po roku.

Wreszcie na trzcinowym dachu nie trzeba montować rynien, okap jest wysunięty tak daleko, że spływająca woda nie niszczy elewacji.

Wady
Wadą strzechy jest z pewnością jej waga, która dochodzi nawet do 75 kg/m2, zatem decydując się na tego typu pokrycie, musimy liczyć się z solidną konstrukcją więźby.

Znaczny koszt.

Strzecha udoskonalona, pokryta specjalnymi powłokami przeciwogniowymi i impregnacyjnymi nie pozostaje obojętna dla zdrowia człowieka.

GONT DREWNIANY

Gonty, czyli drewniane deszczułki, najczęściej o długości 40-60 cm, szerokości 6-10 cm i grubości 1,5 cm, wykonuje się najczęściej z  modrzewia, sosny, jodły, świerku, dębu lub cedru. Mogą one być łupane lub cięte, przy czym te pierwsze są droższe i trwalsze, dzięki zachowanej strukturze drewna i przez to mniejszej nasiąkliwości i niższej podatności na odwarstwianie się i wypadanie słojów.

Gontami pokrywa się dachy już o nachyleniu 22°, pod warunkiem, że ułoży się je w trzech warstwach. Na ogół jednak optymalne nachylenie dachu powinno wynosić co najmniej 38°, wówczas wystarczy układanie w dwóch warstwach. Nie ma natomiast ograniczeń, jeśli chodzi o górną granicę – dach przykryty gontem może być niemal pionowy.

Zalety
Gont, podobnie jak strzecha, posiada znakomite parametry termoizolacyjne i akustyczne. Jednak w odróżnieniu od niej jest lżejszy (ok. 25 kg/m2), nie obciąża w takim stopniu co ona więźby dachowej. 

Wady
Jak każdy materiał naturalny, gont co kilka lat wymaga impregnacji przed owadami, grzybami, porostami oraz ogniem. Z biegiem czasu deszczułki w naturalnym kolorze drewna szarzeją, wówczas barwi się je bejcą.

WIÓRY

Wióry są szczególnym rodzajem gontu. Wykonuje się je na ogół ze ściętego pod koniec zimy  drewna osikowego, ale też z sosnowego lub świerkowego. Wióry struga się maszynowo, zachowując słoje drewna, dzięki czemu płaty nie będą pękać podczas układania, oraz impregnuje roztworem solnym o dużym stężeniu. W celu uzyskania większej elastyczności płatów, drewno osikowe moczy się w wodzie, dzięki temu łatwiej je potem profilować i wyginać, np. Podwijając je pod spód na krawędzi okapu.

Nachylenie połaci przykrytych wiórami drewnianymi powinno wynosić co najmniej 40°. Na takim dachu układa się 8-9 warstw wiórów, a w miejscach załamań dachu powinno być ich jeszcze więcej. Wióry kładzie się od okapu w górę, metodą „na warkocz” – każda kolejna warstwa jest nieco przesunięta do góry, dzięki czemu widać warstwę poprzednią. Warstwy kładzie się pod kątem 30°, kierując je raz w jedną, raz w drugą stronę. Nad poddaszem nieużytkowym wióry mocuje się do łat leżących bezpośrednio na krokwiach, nad użytkowym (ocieplanym) potrzebne jest deskowanie pokryte papą.

Zalety
Lekkie wióry osikowe (18 kg/m2) można stosować zarówno na dachach odeskowanych pokrytych papą, jak i na łatach. Idealnie nadają się do krycia dachów o najbardziej wymyślnych kształtach. Intensywny zapach osiki odstrasza szkodniki, a materiał słabo wchłania wodę nawet po wyschnięciu. Gont nie wymaga więc impregnacji, nie odkształca się, rzadko pęka, a przy tym zapewnia doskonałe warunki cieplne w pomieszczeniach, które latem nie nagrzewają się, a zimą nie tracą ciepła. Wraz z upływem czasu, dach osikowy pokrywa się charakterystyczną mszystą patyną, która zapewnia szczelność i jest odporna na warunki atmosferyczne, dzięki czemu trwałość  pokrycia szacuje się na ok. 40- 50  lat.Materiał przyjazny środowisku, ekologiczny.

Wady
Niezabezpieczone niczym wióry w miarę upływu czasu szarzeją. Aby temu zapobiec, zaraz po ułożeniu można barwić je specjalnym olejem na odcienie od złota do bardzo ciemnego brązu.Wysoki koszt, który częściowo rekompensuje brak wydatków na gąsiory i inne dodatki, które w przypadku dachówek mogą stanowić nawet połowę wartości dachu.

ŁUPEK

Łupek to złożona z wielu warstw miki skała osadowa, pocięta na bloki, a następnie rozłupana na płytki o grubości  około 5 mm. Ich bogata kolorystyka, czerni, szarości, a nawet zieleni czy brązu, zależy od pochodzenia skały.

Podłożem pod łupek, którego ciężar wynosi ok. 25 kg/m2, jest zwykle deskowanie kryte papą, czasem dodatkowo z rusztem z łat i kontrłat. Z łupka mineralnego można ułożyć kilka wzorów pokrycia, na przykład łukowy, prostokątny, oktagonalny, rybią łuskę lub półokrągły. Można też wybrać tzw. dzikie krycie – dekarz formuje wtedy płytki na dachu, bezpośrednio przed przybiciem, osobno dopasowując każdą płytkę.

Zalety
Łupek jest najtrwalszym spośród wymienionych tu  naturalnych pokryć dachu. Swą żywotność, szacowaną na 250-300 lat, w dużej mierze zawdzięcza wysokiej odporności na czynniki atmosferyczne: deszcz, śnieg czy mróz, a nawet ogień.

Różnorodność materiału, z uwagi na wiele kształtów płytek, powoduje, że łupek nadaje się do układania na dachu o bardzo skomplikowanych i wyszukanych kształtach.

Łupek uważany jest za najbardziej ekskluzywny i unikatowy materiał pokryciowy, a dzięki swej długowieczności coraz częściej stanowi  część naszego krajobrazu, zdobiąc dachy kościołów i rezydencji. 

Wady
Łupek jest chyba najdroższym i najtrudniejszym w kryciu materiałem. Jego układanie wymaga od rzemieślnika wysokich umiejętności.
(bpawlak), 01-07-2009

Docieplanie dachu z...

Wybór dachu i jego ocieplenia mogą mieć poważne konsekwencje dla użytkowania domu,... więcej

Izolacja tarasu

Taras spełnia przede wszystkim funkcje użytkowe, ale chroni też pomieszczenia znajdujące... więcej

Zabudowa z płyt G-K i...

Zabudowa z płyt kartonowo-gipsowych jest bardzo popularnym sposobem wykańczania wnętrz.... więcej

Skomentuj





Komentarze   —   pokaż wszystkie

Brak komentarzy